دومین تولیدکننده خرما در جهان هستیم/ صادرات در پیچ‌وخم رفع تعهد ارزی

پیام باقری- نایب‌رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران - در سومین بزرگداشت روز ملی خرمای ایران، با اشاره به ظرفیت‌های گسترده صنعت خرما در کشور اظهار کرد: صنعت خرما از ظرفیت‌های راهبردی اقتصاد ایران است که علاوه بر جایگاه فرهنگی و آیینی، نقش قابل‌توجهی در اشتغال، معیشت و فعالیت‌های اقتصادی استان‌های تولیدکننده دارد.

وی با اشاره به بازدیدها و حضور خود در اتاق‌های بازرگانی استان‌های خوزستان، بوشهر، کرمان، فارس، سیستان و بلوچستان و هرمزگان افزود: آشنایی نزدیک با ظرفیت‌های این مناطق نشان می‌دهد صنعت خرما از زنجیره‌ای گسترده برخوردار است و سهم مهمی در زندگی و معیشت مردم دارد؛ ظرفیتی که حتی بخش خصوصی نیز آن‌گونه که باید به آن توجه نکرده است. اگرچه فعالان اقتصادی با مشکلات متعددی در حوزه قوانین، مقررات و حمایت‌های دولتی مواجه هستند، اما بخش خصوصی نیز باید توجه بیشتری به محصولات راهبردی و استراتژیکی داشته باشد که می‌توانند در بازارهای بین‌المللی به نام ایران نقش‌آفرینی کنند.

نایب‌رئیس اتاق ایران گفت: تلاش‌های متعددی برای رفع مشکلات این صنعت انجام شده، اما حل مسائل اقتصادی در شرایط کنونی نیازمند همراهی و هماهنگی مجموعه‌ای از عوامل و دستگاه‌های مختلف است.

وی همچنین با اشاره به همکاری اتاق بازرگانی با پلیس امنیت اقتصادی اظهار کرد: یکی از اقدامات این دوره اتاق ایران، ایجاد ارتباط منسجم و مستمر با مجموعه پلیس امنیت اقتصادی بوده است. هدف از این همکاری، بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود برای اقدامات ایجابی و پیشگیرانه و کمک به حل مسائل فعالان اقتصادی است.

ضرورت افزایش سهم ایران از بازار جهانی خرما

باقری با اشاره به جایگاه ایران در تولید جهانی خرما تصریح کرد: ایران رتبه دوم تولید خرما در جهان را در اختیار دارد، اما باید بررسی کنیم که در صادرات چه جایگاهی داریم، سهم ما از بازار جهانی چقدر است و برای افزایش این سهم چه اقداماتی باید انجام دهیم.

وی با بیان اینکه رقبای جدیدی به بازار جهانی خرما وارد شده‌اند، افزود: نخستین و مهم‌ترین اقدام برای تقویت جایگاه ایران در این بازار، افزایش قدرت رقابت‌پذیری فعالان اقتصادی صنعت خرماست. تولیدکنندگان و صادرکنندگان ایرانی باید بتوانند در مقایسه با رقبای داخلی و بین‌المللی با توان بیشتری فعالیت کنند.

نایب‌رئیس اتاق ایران، کاهش هزینه تمام‌شده تولید، بهره‌گیری از فناوری‌های روز، توسعه حمایت‌های مؤثر و کاهش بروکراسی اداری را از عوامل مؤثر بر افزایش رقابت‌پذیری صنعت خرما برشمرد و گفت: مقررات و فرآیندهای اداری نباید دست‌وپای تولیدکنندگان و صادرکنندگان را ببندد. اتاق ایران و اتاق‌های بازرگانی سراسر کشور نیز باید برای تقویت توان رقابتی فعالان این حوزه و تکمیل زنجیره تولید و صادرات نقش مؤثرتری ایفا کنند.

ضعف صنایع تبدیلی و بسته‌بندی در زنجیره ارزش خرما

باقری یکی از نقاط ضعف صنعت خرمای کشور را کامل نبودن زنجیره ارزش این محصول دانست و اظهار کرد: در جلسات متعدد با فعالان این حوزه مشخص شده که با وجود حجم بالای تولید خرما، در بخش صنایع تبدیلی، تکمیلی و بسته‌بندی متناسب با ظرفیت تولید پیش نرفته‌ایم. حتی در بخش صادرات نیز بسیاری از ظرفیت‌های مربوط به تکمیل فرآیندهای زنجیره ارزش مورد استفاده قرار نگرفته و محصولات صادراتی می‌توانند با فرآوری و تکمیل بیشتری وارد بازارهای هدف شوند.

نایب‌رئیس اتاق ایران با تاکید بر ضرورت حضور مؤثرتر خرمای ایرانی در زنجیره ارزش جهانی گفت: قرار گرفتن این محصول راهبردی در زنجیره ارزش جهانی، هدفی بلندپروازانه اما دست‌یافتنی است. کشوری با چنین تنوعی در تولید خرما، جایگاه دوم تولید جهانی و ظرفیت گسترده اشتغال و معیشت، توان دستیابی به سهم بیشتری از ارزش افزوده و بازارهای بین‌المللی را دارد.

رفع تعهد ارزی؛ مانعی در مسیر توسعه صادرات

باقری در بخش دیگری از سخنان خود، موضوع رفع تعهد ارزی را از چالش‌های مهم صادرکنندگان خرما عنوان کرد و گفت: پیش‌تر پیشنهادهایی برای تسهیل این فرآیند ارائه کرده‌ایم که یکی از آنها خارج کردن برخی محصولات، از جمله خرما، از شمول الزام رفع تعهد ارزی بوده است.

وی با اشاره به تفاوت ماهیت صادرات در بخش‌های مختلف اقتصادی توضیح داد: برخی حوزه‌ها مانند کشاورزی، فعالیت‌های دانش‌بنیان و خدمات فنی و مهندسی عمدتاً بر پایه ظرفیت‌ها و توانمندی‌های خود ارزش‌آفرینی می‌کنند و بهره‌مندی چندانی از یارانه‌ها و حمایت‌های ارزی ندارند. بنابراین باید در تدوین مقررات ارزی، شرایط و ویژگی‌های این بخش‌ها مورد توجه قرار گیرد.

نایب‌رئیس اتاق ایران با تاکید بر اینکه ارز حاصل از صادرات به چرخه اقتصادی کشور بازمی‌گردد، اظهار کرد: صادرکنندگان برای تامین هزینه‌های تولید، نیروی کار و سایر مخارج فعالیت اقتصادی خود به منابع مالی نیاز دارند و طبیعی است که ارز حاصل از صادرات را به چرخه اقتصادی بازگردانند. با این حال، پیچیدگی‌ها و الزامات رفع تعهد ارزی به اندازه‌ای برای تولیدکنندگان گرفتاری ایجاد می‌کند که برخی از آنها اساسا از ورود به عرصه صادرات منصرف می‌شوند.

باقری با اشاره به پیامدهای این محدودیت‌ها هشدار داد: چنین شرایطی می‌تواند زمینه بروز مشکلات دیگری از جمله استفاده از کارت‌های بازرگانی اجاره‌ای و یک‌بارمصرف را فراهم کند و مسائل تازه‌ای برای اقتصاد کشور به وجود آورد. تولیدکننده باید برای ورود به بازارهای صادراتی انگیزه و اطمینان داشته باشد. این امر مستلزم پشتیبانی از فعالان اقتصادی، تسهیل مقررات و فراهم کردن شرایطی است که صادرات را به فعالیتی قابل اتکا و رقابت‌پذیر تبدیل کند.

اعلام حمایت اتاق ایران از فعالان صنعت خرما

نایب‌رئیس اتاق بازرگانی ایران در پایان با تاکید بر حمایت این نهاد از تولیدکنندگان و صادرکنندگان خرما گفت: اتاق ایران در کنار فعالان این صنعت قرار دارد و برای پیگیری مشکلات آنان از ظرفیت‌های موجود استفاده خواهد کرد.

باقری در پایان با اشاره به برگزاری جلسات متعدد با مسئولان صندوق توسعه ملی و نمایندگان مجلس برای پیگیری مسائل صنعت خرما خاطرنشان کرد: این پیگیری‌ها ادامه خواهد داشت و هرجا لازم باشد، اتاق ایران با قاطعیت برای رفع موانع و هموار شدن مسیر فعالیت تولیدکنندگان و صادرکنندگان این محصول ورود خواهد کرد.